Question 1

तिथी म्हणजे काय?

Accepted Answer

चंद्र सूर्यापासून १२° पुढे जाण्यास लागणारा काळ — म्हणजे एक चांद्र दिवस.

Question 2

तिथी कशी मोजतात?

Accepted Answer

चंद्र व सूर्य यांच्यातील कोनिक अंतर १२° ने वाढले की एक तिथी पुढे सरकते.

Question 3

एका महिन्यात किती तिथी असतात?

Accepted Answer

३० — १५ शुक्ल पक्षात व १५ कृष्ण पक्षात.

Question 4

शुक्ल पक्ष व कृष्ण पक्ष म्हणजे काय?

Accepted Answer

शुक्ल पक्ष = वाढता चंद्र (प्रतिपदा → पौर्णिमा); कृष्ण / वद्य पक्ष = घटता चंद्र (प्रतिपदा → अमावस्या).

Question 5

पौर्णिमा व अमावस्या कोणती तिथी?

Accepted Answer

शुक्ल पक्षाची १५वी तिथी = पौर्णिमा (पूर्ण चंद्र); कृष्ण पक्षाची १५वी तिथी = अमावस्या (चंद्र अदृश्य).

Question 6

क्षय तिथी म्हणजे काय? तिथी का वगळली जाते?

Accepted Answer

सूर्योदयानंतर सुरू होऊन पुढच्या सूर्योदयाआधी संपणारी तिथी कोणत्याच सूर्योदयाला नसते, म्हणून ती वगळली जाते.

Question 7

वृद्धी तिथी म्हणजे काय? एकच तिथी दोन दिवस का येते?

Accepted Answer

चंद्र मंद असेल, तर एकच तिथी दोन सलग सूर्योदयांना चालू राहते — म्हणून ती दोन दिवस मोजली जाते.

Question 8

रिक्ता तिथी म्हणजे काय?

Accepted Answer

चतुर्थी, नवमी व चतुर्दशी या रिक्ता तिथी; परंपरेने त्या शुभारंभासाठी टाळल्या जातात. (परंपरेनुसार बदलू शकते.)

Question 9

तारीख आणि तिथी यांत फरक काय?

Accepted Answer

तारीख सौर व दरवर्षी स्थिर असते; तिथी चांद्र असून दरवर्षी वेगळ्या तारखेला सरकते.

Tithi