सर्वार्थ सिद्धि योग

सर्वार्थ सिद्धि योग हा एक शुभ संयोग-योग आहे — पंचांगाच्या २७ नित्य योगांपैकी (सूर्य+चंद्र रेखांशावर आधारित) नाही. तो विशिष्ट वार + विशिष्ट नक्षत्र यांच्या जुळणीतून बनतो. "सर्व" (सर्व) + "अर्थ" (उद्देश/ध्येय) + "सिद्धि" (यश) = "सर्व कार्यांत यश देणारा योग." हा एकल दुर्मीळ योग नाही — दर महिन्यात अनेकदा (काही स्रोतांनुसार ८-१२ वेळा) येतो, त्यामुळे रोजच्या लहान-सहान निर्णयांसाठी हा एक व्यावहारिक मुहूर्त मानला जातो. याचा नेमका वार-नक्षत्र जोड्यांचा तक्ता स्रोतांनुसार वेगळा आढळतो — याचा तपशील खाली दिला आहे.

महत्त्व

मुहूर्त-शास्त्रात दैनंदिन लहान कामांसाठी (खरेदी, नवा अभ्यासक्रम, सरकारी कार्यालयीन काम, प्रवास) खास ग्रह-गणना उपलब्ध नसताना सर्वार्थ सिद्धि योग हा एक सुलभ, वारंवार मिळणारा शुभ पर्याय मानला जातो — रवियोग/गुरुपुष्य सारखे दुर्मीळ शुभ योग महिनोंमहिने दूर असू शकतात, तर हा वारंवार मिळतो.

हा योग अमृत सिद्धि योगाशी निगडित आहे — काही स्रोतांच्या मते अमृत सिद्धि योग हा सर्वार्थ सिद्धि योगाच्या काही जोड्यांचा उपसंच आहे — पण हे नाते वर दिलेल्या तक्त्यापुरतेच लागू होताना दिसते, सर्वत्र नाही.

काही परंपरांत हा योग मृत्यु योगासारख्या अशुभ प्रभावांना निष्प्रभ करणारा मानला जातो.

वार-नक्षत्र नियम (कसा ओळखावा)

वेगवेगळ्या पंचांग-परंपरा/स्रोतांनुसार वेगवेगळे तक्ते आढळतात — केवळ शब्दरचना वेगळी नाही, तर तक्तेच वेगळे आहेत. त्यांतील तुलनेने सर्वाधिक जुळणारा (आंशिक) तक्ता खाली दिला आहे:

शनिवारच्या (श्रवण/रोहिणी/स्वाती) ओळीत वेगवेगळ्या स्रोतांत तंतोतंत जुळणी आढळते; इतर वारांवर काही स्रोतांचा तक्ता या तक्त्याचा आंशिक उपसंच दिसतो.

महत्त्वाची सूचना: इतर काही पंचांग-परंपरा/सॉफ्टवेअर याहून पूर्णतः वेगळे वार-नक्षत्र तक्ते वापरतात — काही स्रोतांत तर एकाही वारावर वरील तक्त्याशी जुळणी आढळली नाही. "सर्वार्थ सिद्धि योग = अत्यंत शुभ वार-नक्षत्र संयोग" ही व्याख्या सर्वत्र सुसंगत आहे, पण नेमक्या जोड्यांचा तक्ता परंपरा/स्रोतानुसार बदलतो. त्यामुळे वरील तक्ता एकमेव अंतिम सत्य म्हणून न मानता, नेमक्या तारखेसाठी विश्वासार्ह पंचांग-साधन तपासावे असा सल्ला आहे.

कोणी वापरावे

हे पान व्रत/सण नाही — शुभ कार्यासाठी दिवस-निवड करणारा कोणीही वाचक हे वापरू शकतो.

आज लक्षात ठेवा

काही परंपरांनुसार मंगळवारी वाहन-खरेदी आणि शनिवारी लोखंड-खरेदी हे या योगातही टाळावे असे मानले जाते; तसेच राहूकाळ/गुलिक काळ/यमगंड या वेळाही या योगादरम्यान टाळाव्यात.

हा योग शुभ-अशुभतेचा एकमेव निकष नाही — तिथी, करण व इतर पंचांग-अंगेही एकत्र पाहूनच मुहूर्त ठरतो.

नेमक्या दिवसाचा योग तपासण्यासाठी नेहमी त्या दिवसाच्या आजच्या पंचांगातून (वार + नक्षत्र) पाहावे — लक्षात ठेवलेल्या तक्त्यावरून स्वतः आडाखा बांधू नये, कारण नक्षत्र दिवसादरम्यान बदलू शकते.

तारीख

आजचा वार आणि नक्षत्र पाहून वरील तक्त्याशी जुळवा — जुळले तर तो दिवस सर्वार्थ सिद्धि योगाचा मानला जाऊ शकतो:

1. आजचा वार आणि नक्षत्र पहा (आजचे पंचांग किंवा दिवस-पानावर).
2. वरील तक्त्याशी जुळवा.
3. दिवसादरम्यान नक्षत्र बदलू शकते — म्हणून केवळ सूर्योदय-नक्षत्रावरून ठाम विधान न करता नेमक्या क्षणासाठी विश्वासार्ह पंचांग तपासावे.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

सर्वार्थ सिद्धि योग म्हणजे काय?

विशिष्ट वार + विशिष्ट नक्षत्र यांच्या जुळणीतून बनणारा एक अत्यंत शुभ संयोग-योग — पंचांगाच्या २७ नित्य योगांहून वेगळा. "सर्व कार्यांत यश देणारा" असा त्याचा अर्थ.

सर्वार्थ सिद्धि योग कधी असतो / कसा ओळखावा?

तो एकाच तारखेचा योग नाही; ठराविक वार-नक्षत्र जोडी जुळल्यावर तो बनतो, आणि महिन्यात अनेकदा येतो. नेमकी तारीख पाहण्यासाठी त्या दिवसाचे पंचांग (वार+नक्षत्र) तपासावे.

सर्वार्थ सिद्धि योगात कोणती कामे करावीत?

नवीन उपक्रम, शिक्षण, व्यवसाय, करार, प्रवास, आध्यात्मिक साधना यांसाठी शुभ मानला जातो.

सर्वार्थ सिद्धि योग आणि अमृत सिद्धि योग यांत फरक काय?

दोन्ही वार+नक्षत्र संयोग-योग आहेत; एका स्रोतानुसार अमृत सिद्धि हा सर्वार्थ सिद्धिचा उपसंच आहे — वरील तक्त्याशी ताडून पाहता सातही जोड्या जुळतात, पण सर्वार्थ सिद्धिच्या इतर तक्त्यांसाठी हे तितकेसे खरे नाही, त्यामुळे हे नाते एका प्रचलित तक्त्यापुरते मर्यादित समजावे, सिद्ध सार्वत्रिक सत्य नाही.

सर्वार्थ सिद्धि योग हा पंचांगाच्या २७ नित्य योगांपैकी आहे का?

नाही. नित्य योग सूर्य+चंद्राच्या रेखांशांवरून ठरतात (२७ पैकी एक); सर्वार्थ सिद्धि योग हा वेगळ्या प्रकारचा — नक्षत्र+वार जुळणीचा — संयोग-योग आहे.

सर्वार्थ सिद्धि योगात कोणती कामे टाळावीत?

काही स्रोतांनुसार मंगळवारी वाहन-खरेदी व शनिवारी लोखंड-खरेदी टाळावी, तसेच राहूकाळ/गुलिक/यमगंड वेळाही टाळाव्यात — पण हे मर्यादित स्रोतांतून आले आहे, सर्वसाधारण मार्गदर्शन म्हणूनच घ्यावे.