विठ्ठलाची आरती — युगे अठ्ठावीस विटेवरी उभा

युगे अठ्ठावीस विटेवरी उभा ही संत नामदेवांची विठ्ठलाची अत्यंत लोकप्रिय आरती आहे — पंढरपूरच्या विटेवर अठ्ठावीस युगे उभ्या असलेल्या विठ्ठलाचे व त्याच्या दर्शन-महिम्याचे वर्णन करते.

देवता: विठ्ठल

मंत्र / आरती

रचयिता: संत नामदेव — वारकरी संप्रदायातील प्रमुख संत-कवी (अंदाजे १३वे–१४वे शतक), संत ज्ञानेश्वरांचे समकालीन मानले जाणारे.

केव्हा म्हणावी: पंढरपूरच्या विठ्ठल-दर्शन व नित्य संध्याकाळच्या आरतीत नैवेद्यानंतर, तसेच आषाढी-कार्तिकी एकादशी व वारीच्या वेळी म्हटली जाते.

युगे अठ्ठावीस विटेवरी उभा ।वामांगीं रखुमाई दिसे दिव्य शोभा ।पुंडलिकाचे भेटी परब्रह्म आलें गा ।चरणीं वाहे भीमा उद्धारी जगा ॥१॥रखुमाईवल्लभा राहीच्या वल्लभा पावे जिवलगा ॥ धृ ॥जय देव जय देव जय पांडुरंगा ।तुलसीमाळा गळां कर ठेवुनी कटीं ।कांसे पीतांबर कस्तुरी लल्लाटीं ।देव सुरवर नित्य येती भेटी ।गरूड हनुमंत पुढे उभे राहती ॥२॥धन्य वेणुनाद अनुक्षेत्रपाळा ।सुवर्णाची कमळे वनमाळा गळां ।राही रखुमाबाई राणीया सकळा ।ओवाळिती राजा विठोबा सांवळा ॥३॥ओवाळूं आरत्या कुर्वंड्या येती ।चंद्रभागेमाजी सोडुनिया देती ।दिंड्या पताका वैष्णव नाचती ।पंढरीचा महिमा वर्णावा किती ॥४॥आषाढी कार्तिकी भक्तजन येती ।चंद्रभागेमध्यें स्नानें जे करिती ।दर्शनहेळामात्रें तया होय मुक्ती ।केशवासी नामदेव भावें ओवाळिती ॥५॥

अर्थ (थोडक्यात): अठ्ठावीस युगांपासून विटेवर उभा असलेला विठ्ठल, डावीकडे रखुमाईसह दिव्य शोभतो; पुंडलिकाच्या भेटीसाठी परब्रह्म येथे आले आणि चरणाशी भीमा नदी वाहते; तुळशीमाळा, पीतांबर व कस्तुरी-टिळा ल्यालेल्या विठोबाला रखुमाई-राही यांसह सर्व देवता व भक्त ओवाळतात; चंद्रभागेत कुर्वंड्या सोडल्या जातात, दिंड्या-पताकांसह वारकरी नाचतात; आषाढी-कार्तिकीला चंद्रभागेत स्नान व विठ्ठल-दर्शनाने भक्तांना मुक्ती मिळते, असे नामदेव भावाने आरती करतात.

शब्द व चाल घराघरांत/संप्रदायानुसार किंचित बदलू शकते — हा पाठ पारंपरिक आरती संग्रह पुस्तिकेनुसार आहे.