उंदरावरि बैसोनि — गणपतीची आरती

उंदरावरि बैसोनि ही गणपतीची एक आरती आहे — रचयिता "दास" (समर्थ रामदास स्वामी परंपरा), तिसरे कडवे प्रदोषाच्या दिवशी चंद्राला दिलेल्या शापाचा प्रसंग सांगते, त्यामुळे संकष्टी चतुर्थीच्या दिवशी विशेषत्वाने म्हटली जाते.

देवता: गणपती

मंत्र / आरती

रचयिता: "दास" (समर्थ रामदास स्वामी परंपरा).

केव्हा म्हणावी: रोजची गणपती-आरती; विशेषत्वाने संकष्टी चतुर्थीच्या दिवशी, कारण तिसरे कडवे प्रदोष/चंद्र-शाप प्रसंगाचा उल्लेख करते.

उंदरावरि बैसोनि दुडादुडां येसी ।हातीं मोदक लाडू घेउनिया खासी ।भक्तांच्या संकटी धावोनि पावसी ।दास विनवीती तुझिया चरणांसी ॥१॥जय देव जय देव जय जय गणराया ।सकळ देवांआधी तूं देव माझा ॥ जय देव ॥ धृ ॥भाद्रपदमासीं होसी तूं भोळा ।आरक्त पुष्पांच्या घालुनिया माळा ।कपाळीं लावूनि कस्तुरी टिळा ।तेणें तूं दिससी सुंदर सांवळा ॥ जय ॥२॥प्रदोषाचे दिवशीं चंद्र शापीला ।समयीं देवें मोठा आकांत केला ।इंदु येवोनी चरणीं लागला ।श्री रामा बहुत शाप दीधला ॥ जय ॥३॥पार्वतीच्या सुता तूं ये गणनाथा ।नेत्र शिणले तूझी वाट पहातां ।किती अंत पाहसी बा विघ्नहर्ता ।मजला बुध्दि देई तूं गणनाथा ॥ जय ॥

अर्थ (थोडक्यात): हे गणराया, तू उंदरावर बसून धावत येतोस, हातात मोदक-लाडू घेतोस व भक्तांच्या संकटी धावून पावतोस. भाद्रपद महिन्यात तू भोळ्या रूपात, लाल फुलांच्या माळा घालून, कपाळी कस्तुरी टिळा लावून सुंदर सावळा दिसतोस. तिसरे कडवे प्रदोषाच्या दिवशी चंद्राला शाप दिल्याचा प्रसंग मूळ पाठाबरहुकूम सांगते. शेवटी भक्त पार्वतीपुत्र गणनाथाला बुद्धी देण्याची विनवणी करतो.

शब्द व चाल घराघरांत/संप्रदायानुसार किंचित बदलू शकते — हा पाठ पारंपरिक आरती संग्रह पुस्तिकेनुसार आहे.