पाली बल्लाळेश्वर

पालीचा बल्लाळेश्वर हे सह्याद्रीच्या डोंगर-जंगलात, सरसगड किल्ला व अंबा नदी यांच्या परिसरात वसलेले अष्टविनायक-क्षेत्र (ता. सुधागड, जि. रायगड). अष्टविनायकांतील हा एकमेव गणपती जो भक्ताच्या (बल्लाळ) नावाने ओळखला जातो — म्हणून त्याला ‘बल्लाळेश्वर’ म्हणतात. आख्यायिकेनुसार बल्लाळ या बालभक्ताच्या भक्तीवर प्रसन्न होऊन गणेशाने वचन दिले की तो आपल्या नावाआधी भक्ताचे नाव घेईल. मुख्य दर्शनाआधी धुंडी विनायकाचे दर्शन घेण्याची येथे खास प्रथा आहे. मूळ लाकडी मंदिराचे नाना फडणीस यांच्या काळात (साधारण १७६०) दगडी मंदिरात रूपांतर झाले असे मानले जाते; रायगडमधील (महडसह) दोन अष्टविनायकांपैकी हे एक क्षेत्र आहे.

देवता: श्री बल्लाळेश्वर (गणपती / विनायक) — पूर्वाभिमुख, डावीकडे सोंड, दगडी सिंहासनावरील मूर्तीठिकाण: सुधागड तालुका, रायगड जिल्हा

या वर्षीच्या तारखा (२०२६)

• श्री गणेश चतुर्थी — गणेशोत्सव आरंभ (मध्याह्नी चतुर्थी)सोमवार, १४ सप्टेंबर २०२६›
• अनंत चतुर्दशी — गणेशोत्सव सांगता / विसर्जनशुक्रवार, २५ सप्टेंबर २०२६›
• श्री गणेश जयंती, विनायक चतुर्थी (माघी गणेश जयंती)गुरुवार, २२ जानेवारी २०२६›
• अंगारकी संकष्टी चतुर्थी (चंद्रोदय रात्री ९.२०)मंगळवार, ६ जानेवारी २०२६›
• अंगारकी संकष्टी चतुर्थी (चंद्रोदय रात्री १०.१९)मंगळवार, ५ मे २०२६›
• अंगारकी संकष्टी चतुर्थी (चंद्रोदय रात्री ८.१३)मंगळवार, २९ सप्टेंबर २०२६›

देवता व महत्त्व

येथील गणेश बल्लाळेश्वर — म्हणजे बल्लाळ या भक्ताच्या नावाने ओळखला जाणारा विनायक — या रूपात पूजला जातो. अष्टविनायकांत आठ ठिकाणी गणपती वेगवेगळ्या नावांनी आहे; त्यांतील फक्त पालीचा गणपती भक्ताच्या (बल्लाळ) नावाने प्रसिद्ध आहे — हेच या क्षेत्राचे मुख्य वेगळेपण. देव नवसाला पावणारा मानला जातो.

‘नवसाला पावणारा’ हे लोकश्रद्धेचे विधान आहे — “असे मानले जाते” या अर्थाने घ्यावे, सार्वत्रिक नियम म्हणून नव्हे.

धुंडी विनायक — खास वेगळेपण.

बल्लाळ ज्या दगडाला गणेश मानून पूजत होता व जो त्याच्या वडिलांनी फेकून दिला, तो ‘श्री धुंडी विनायक’ मानला जातो; परंपरेनुसार भक्त आधी धुंडी विनायकाचे व मग बल्लाळेश्वराचे दर्शन घेतात. (ही प्रथा-कथेशी जोडलेली नोंद — “असे पाळले जाते” या अर्थाने.)

अष्टविनायकातील स्थान.

महाराष्ट्रातील आठ प्रमुख गणेशक्षेत्रांच्या यात्रेला “अष्टविनायक” म्हणतात; पाली हे त्यांपैकी एक व रायगडमधील (महडसह) दोनांपैकी एक क्षेत्र आहे. क्रमाबद्दल स्रोतांत मतभेद आहेत — गणेश पुराण व पारंपरिक यात्रा-क्रमानुसार पाली साधारणतः ‘तिसरा’ मानला जातो (मोरगाव → सिद्धटेक → पाली → महड असा क्रम), तर मराठी विश्वकोश याला ‘आठवा गणपती’ म्हणतो. क्रम वर्गीकरण-परंपरेनुसार बदलत असल्याने एकच क्रमांक ठाम न मानता “अष्टविनायकातील एक प्रमुख (यात्रा-क्रमात साधारणतः तिसरे मानले जाणारे) क्षेत्र” असे मांडणे उचित.

संपूर्ण अष्टविनायक यात्रेची माहिती व उरलेल्या क्षेत्रांचे तपशील वेगळ्या पानावर दिले आहेत; या पानाच्या शेवटी शास्त्रोक्त क्रम व प्रत्यक्ष प्रवासक्रम दोन्ही दिले आहेत. रायगडमधील जोडीदार अष्टविनायक महड वरदविनायक आणि मुंबई-मार्गातील लेण्याद्री गिरिजात्मज व ओझर विघ्नेश्वर ही क्षेत्रे पाली-यात्रेला सहज जोडता येतात.

इतिहास व आख्यायिका

बांधकाम-इतिहास.

सध्याच्या दगडी मंदिराबद्दल स्रोतांत तपशील थोडे भिन्न आहेत. सुसंगत गाभा असा — येथे मूळ लाकडी मंदिर होते व नाना फडणीस (फडणवीस) यांच्या काळात, साधारण १७६० च्या सुमारास ते दगडी मंदिरात रूपांतरित झाले. काही स्रोतांनुसार मूळ लाकडी मंदिर मोरेश्वर विठ्ठल सिंदकर यांनी १६४० मध्ये बांधले आणि नंतर १७६० मध्ये फडणीस-रचित दगडी मंदिर उभे राहिले; मराठी विकिपीडिया फक्त ‘नाना फडणीस यांनी लाकडी मंदिराचे दगडी रूपांतर केले’ एवढेच सांगते (वर्ष न देता); तर खोपोली-नोंदीनुसार ते १७६०, हेमाडपंती व कोकणी शैलीचे असून मूळ गाभा अकराव्या शतकातील मानला जातो. मूळ-बांधकाराचे नेमके नाव व वर्ष स्रोतांगणिक बदलत असल्याने ते ठाम न मांडता “अंदाजे १७६०, नाना फडणीस यांच्या पुढाकाराने दगडी रूपांतर” असे घ्यावे.

मंदिरातील घंटा चिमाजी अप्पांनी (वसई-विजयानंतर, पोर्तुगीजांकडून मिळालेली) आणून दिली अशी नोंद आहे — इतर काही अष्टविनायक-घंटांप्रमाणेच; ही नोंद एकाच स्रोत-गटातून येत असल्याने “अशी नोंद आहे” या अर्थाने घ्यावी.

बल्लाळ-स्थलपुराण.

त्रेतायुगात पल्लीपूर (आजचे पाली) येथे कल्याण (कल्याणशेठ) नावाचा एक वाणी व त्याची पत्नी इंदुमती यांचा मुलगा बल्लाळ राहत होता. बल्लाळ लहानपणापासून गणेशाचा निस्सीम भक्त होता. तो आपल्या मित्रांना घेऊन रानात जाई आणि तेथे एका दगडाला गणेश मानून पूजा-भजन करी.

हळूहळू बल्लाळ अभ्यास सोडून पूजेतच रमू लागला आणि त्याच्यासोबत इतर मुलेही उशिरा घरी येऊ लागली. यामुळे कल्याण संतापला. रागाच्या भरात त्याने रानात जाऊन बल्लाळचे पूजास्थान उद्ध्वस्त केले, तो पूजत असलेला दगड फेकून दिला आणि बल्लाळला मारहाण करून झाडाला बांधले — “आता तुझा गणेशच येऊन तुला सोडवो” असे उपहासाने म्हणत तो निघून गेला.

बांधलेल्या अवस्थेतही बल्लाळ गणेशाचे नामस्मरण करत राहिला. त्याच्या भक्तीने प्रसन्न होऊन गणेश तेथे प्रकट झाले (काही आवृत्तींत ब्राह्मण/साधूच्या रूपात), त्यांनी बल्लाळला बंधमुक्त केले, त्याच्या जखमा बऱ्या केल्या आणि वर दिला — शिवाय वचन दिले की हे स्थान ‘बल्लाळ विनायक’ नावाने प्रसिद्ध होईल, म्हणजे देव आपल्या नावाआधी भक्ताचे नाव घेईल. यामुळे या क्षेत्राला ‘बल्लाळेश्वर’ हे नाव पडले.

कल्याणने रागाने फेकून दिलेला तोच दगड पुढे ‘श्री धुंडी विनायक’ म्हणून पूजला जाऊ लागला; म्हणूनच बल्लाळेश्वराच्या दर्शनाआधी धुंडी विनायकाचे दर्शन घेण्याची प्रथा रूढ झाली.

कथेच्या आवृत्त्यांत किरकोळ भेद आहेत — गणेश प्रत्यक्ष रूपात प्रकटले की ब्राह्मण/साधूच्या रूपात, वराचा नेमका तपशील — हे आवृत्तीनुसार बदलते. अधिकृत ट्रस्ट-कथा ही कथा गणेश पुराण व मुद्गल पुराणातील पल्लीपूर-संदर्भाशी जोडते; मात्र त्या मूळ पुराण-पाठाची पडताळणी अद्याप बाकी आहे. प्रमाण मराठी आवृत्ती मंदिर समिती/प्रमाण ग्रंथातून तपासावी.

वास्तू व रचना

• दिशा व शैली: मंदिर पूर्वाभिमुख आहे. काही स्रोतांनुसार त्याची रचना ‘श्री’ अक्षराच्या आकाराची असून बांधकाम हेमाडपंती व कोकणी शैलीचे काळ्या दगडात आहे.
• सूर्यकिरण-वैशिष्ट्य: पूर्वाभिमुख रचनेमुळे सूर्योदयी सूर्यकिरण थेट मूर्तीवर पडतात असे मानले जाते. काही स्रोत फक्त ‘सूर्य उगवताना किरणे मूर्तीच्या अंगावर पडतात’ एवढेच सांगतात (महिना/ऋतू न देता), तर काही स्रोतांनुसार हे विशेषतः हिवाळ्यात (डिसेंबर–जानेवारी) घडते. हे एक वास्तू-वैशिष्ट्य आहे (कोल्हापूरच्या किरणोत्सवासारखा दिनांकित सोहळा नव्हे); नेमके महिने मंदिर समितीकडून तपासावेत.
• मूर्ती: दगडी सिंहासनावर विराजमान, पूर्वाभिमुख, डावीकडे सोंड असलेली मूर्ती; चंदेरी पार्श्वभूमीवर रिद्धी-सिद्धी चवऱ्या ढाळताना; डोळ्यांत व नाभीत हिरे आणि विशाल कपाळ असे तिचे वर्णन आहे. मूर्तीची व वास्तूची नेमकी मापे स्रोत-मर्यादित असल्याने ती ‘अंदाजे’ घ्यावीत.
• गर्भगृह / सभामंडप (अंदाजे): काही स्रोतांनुसार गर्भगृह ~१५ फूट उंच, बाह्य गाभारा ~१२ फूट, सभामंडप ~४० × २० फूट आणि त्यात आठ सायप्रस-सदृश खांब आहेत.
• दोन तळी: मंदिर-परिसराच्या दोन्ही बाजूंस दोन तळी आहेत.

मुख्य उत्सव व यात्रा

येथील प्रत्येक उत्सव तिथीनुसार ठरतो; खालील ग्रेगोरियन तारखा या पानाच्या पंचांग-नोंदींतून जशाच्या तशा घेतल्या आहेत व प्रत्येक तारीख त्या दिवसाच्या पंचांग-पानाला जोडलेली आहे. हे सर्व सर्वसामान्य गणेश-तिथी आहेत — त्यांचा अर्थ व विधी संबंधित पानांवर दिला आहे. पाली-विशिष्ट वार्षिक यात्रेची नेमकी तिथी कोणत्याही अधिकृत स्रोतात मिळाली नाही, म्हणून ती येथे दिलेली नाही — नेमक्या यात्रा-तारखा मंदिर समितीकडून तपासाव्यात.

मासिक संकष्टी चतुर्थी (दर कृष्ण चतुर्थी) व विनायक चतुर्थी (दर शुक्ल चतुर्थी) यांनाही पालीसारख्या गणेशक्षेत्रात दर्शनाचे विशेष महत्त्व आहे. या दर महिन्याला येतात (~२४/वर्ष), म्हणून त्या सर्व येथे दिलेल्या नाहीत — प्रत्येक महिन्याची नेमकी तारीख त्या दिवसाच्या पंचांग-पानावर व संकष्टी चतुर्थी पानावर पाहावी.

टीप: या तारखा दरवर्षी वेगळ्या येतात, कारण ओळख ही तिथीची आहे — ग्रेगोरियन तारीख हा फक्त त्या वर्षापुरता तपशील. भाद्रपद गणेशोत्सव व माघी गणेश जयंतीला येथे विशेष गर्दी असते; अधिकृत संकेतस्थळ ‘भाद्रपद मासोत्सव’ व ‘माघ मासोत्सव’ नमूद करते पण नेमक्या तिथी देत नाही — म्हणून हे सर्वसामान्य गणेश-तिथी म्हणून घ्यावे. या तिथींचा अर्थ/विधी गणेश चतुर्थी व संकष्टी चतुर्थी पानांवर दिला आहे.

दर्शन व आरती वेळा

अधिकृत ट्रस्ट-नोंदीनुसार दर्शन-वेळ साधारणतः पहाटे ५ ते रात्री १०:३० अशी आहे — मात्र ती उत्सव व हंगामानुसार बदलू शकते, म्हणून प्रवासापूर्वी मंदिर समितीच्या अधिकृत सूचनेनुसार तपासावी.

आरतीच्या नेमक्या वेळा (काकड आरती / मध्यान्ह / धुपारती / शेजारती) येथे ठाम दिलेल्या नाहीत — त्या कोणत्याही अधिकृत स्रोतातून पक्क्या मिळाल्या नाहीत आणि उत्सव व संकष्टीला बदलतात. आरती-वेळा मंदिर समितीच्या अधिकृत वेळापत्रकानुसार तपासाव्यात, विशेषतः गणेश चतुर्थी, माघी गणेश जयंती व अंगारकी संकष्टीला.

संपर्क: मंदिर व्यवस्थापनाचा अधिकृत ट्रस्ट-संपर्क — ✆ ८०८७८७४१९५ / manager@shreeballaleshwarpali.org. दिव्यांग व ८०+ वयाच्या ज्येष्ठ भक्तांसाठी e-pass सुविधा उपलब्ध असल्याची नोंद आहे.

येथील विशेष विधी

• धुंडी विनायक-दर्शन (खास प्रथा): बल्लाळेश्वराच्या मुख्य दर्शनाआधी धुंडी विनायकाचे दर्शन घेण्याची परंपरा आहे — कल्याण वाण्याने फेकलेला तोच स्वयंभू दगड ‘धुंडी विनायक’ मानला जातो. ही स्थानिक प्रथा-रीत आहे — “असे पाळले जाते” या अर्थाने घ्यावी.
• नित्य पूजा: अभिषेक, पूजा, अलंकार व नैवेद्य हे नित्य व उत्सव-विधी असतात; मात्र त्यांचा नेमका क्रम, मंत्र व वेळापत्रक अधिकृत स्रोतात मिळाला नाही → तो मंदिर समितीकडून तपासावा. कोणताही मंत्र/आरती देताना फक्त अर्थ व ओळखणारी पहिली ओळ दिली आहे.

मंत्र व आरती

गणपतीचा सोपा जप-मंत्र: ॐ गं गणपतये नमः — अर्थ: गणपतीला वंदन (हा गणेशाचा बीजमंत्र).

पालीसह सर्व गणेशमंदिरांत गायली जाणारी सर्वपरिचित आरती म्हणजे समर्थ रामदासांची “सुखकर्ता दुःखहर्ता”. ती सकाळ-संध्याकाळ व दर्शनप्रसंगी गायली जाते. संपूर्ण आरती खाली दिली आहे:

सुखकर्ता दुःखहर्ता — श्रीगणपतीची आरती (समर्थ रामदास)

(टीप: वरील आरती ही पारंपरिक सार्वजनिक-स्वामित्व रचना असून प्रकाशनापूर्वी मूळ पाठाशी ताडून पाहावी.)

कसे पोहोचाल

• स्थान: पाली, ता. सुधागड, जि. रायगड (पिन ४१०२०५) — सरसगड किल्ला व अंबा नदी यांच्या परिसरात. रोहापासून साधारण २८ किमी.
• रस्ता (मुख्य): मुंबई-गोवा / मुंबई-पुणे पट्ट्यातून येता येते; खोपोलीहून साधारण १० किमी (~२० मिनिटे). खोपोली व खालापूर हे जवळचे मोठे टप्पे. राज्य परिवहन (ST) बस व खासगी वाहने उपलब्ध.
• अंतरे (अंदाजे): काही स्रोतांनुसार पुणे ~१२० किमी व मुंबई ~११० किमी. अचूक किमी व मार्ग स्रोतांगणिक किंचित बदलतो.
• रेल्वे / विमान: जवळची रेल्वे-स्थानके व मुंबई/पुणे विमानतळ हे पर्याय आहेत; नेमके जवळचे स्थानक व अंतर एकाच अधिकृत स्रोतातून पक्के मिळाले नाही.

⚠️ अचूक अंतर, मार्ग व जवळचे रेल्वे-स्थानक प्रवासापूर्वी नकाशावर व मंदिर समितीकडून पडताळावे — स्रोतांत किरकोळ फरक आहे.

जवळची ठिकाणे

• सरसगड किल्ला — मंदिराजवळचा प्राचीन किल्ला (ट्रेक व परिसर-दृश्य); शेजारीच अंबा नदीकाठ.
• महड वरदविनायक — रायगडमधील जोडीदार अष्टविनायक; मुंबई-मार्गात पाली → महड सहज जोडता येते.
• लेण्याद्री गिरिजात्मज व ओझर विघ्नेश्वर — जुन्नर-परिसरातील अष्टविनायक; मुंबई-मार्ग यात्रा-जोडीदार.
• इतर स्थानिक तीर्थ व घाट — हलक्या पर्यटनासाठी; अंतरे नकाशावर पाहावीत.

प्रवासी टिप्स

• किल्ला व परिसर: सरसगड-ट्रेक करणार असल्यास पुरेसा वेळ, पाणी व आरामदायी पादत्राणे सोबत ठेवा. पावसाळ्यात सह्याद्री-परिसर निसरडा होतो — काळजी घ्यावी.
• गर्दी: गणेश चतुर्थी (१४ सप्टें २०२६), अनंत चतुर्दशी (२५ सप्टें २०२६), माघी गणेश जयंती (२२ जाने २०२६) व अंगारकी संकष्टीला मोठी गर्दी असते — आधी नियोजन करा; ज्येष्ठ व लहान मुलांची काळजी घ्यावी.
• धुंडी विनायक आधी: परंपरेनुसार आधी धुंडी विनायक व मग बल्लाळेश्वराचे दर्शन घ्यावे.
• वेळा बदलतात: दर्शन-वेळा (ट्रस्ट-नोंद ५–१०:३०) व विशेष-दर्शन मंदिर समितीच्या अधिकृत सूचनेनुसार बदलतात — प्रवासापूर्वी तपासावे. फोटोग्राफीचे नियम पाळावेत.

अष्टविनायक — शास्त्रोक्त क्रम व प्रवासक्रम

आठ अष्टविनायक क्षेत्रांचा शास्त्रोक्त क्रम साधारणपणे असा मानला जातो, ज्यात बल्लाळेश्वर (पाली) तिसरे आहे:

1. मोरगाव — मयुरेश्वर · ता. बारामती, जि. पुणे
2. सिद्धटेक — सिद्धिविनायक · ता. कर्जत, जि. अहमदनगर
3. पाली — बल्लाळेश्वर (हे पान) · जि. रायगड
4. महड — वरदविनायक · जि. रायगड
5. थेऊर — चिंतामणी · जि. पुणे
6. लेण्याद्री — गिरिजात्मज · जि. पुणे
7. ओझर — विघ्नेश्वर · जि. पुणे
8. रांजणगाव — महागणपती · जि. पुणे

टीप: प्रत्यक्ष प्रवासात मात्र क्रम अंतर व सोयीनुसार बदलतो — म्हणूनच काही स्रोतांत (उदा. मराठी विश्वकोश) पालीचा क्रमांक वेगळा दिलेला दिसतो. पुण्याहून निघणारे यात्रेकरू सहसा मोरगाव → थेऊर → सिद्धटेक → रांजणगाव → ओझर → लेण्याद्री → महड → पाली असा मार्ग घेऊन शेवटी मोरगावला परत येऊन यात्रा पूर्ण करतात. (सुरुवात कोठून करता यावर मार्ग बदलतो; वरील ashtavinayak-ordinal टीप पाहा.)

लक्षात ठेवा

• पालीचा बल्लाळेश्वर हा अष्टविनायकांतील एकमेव भक्ताच्या (बल्लाळ) नावाचा गणपती; रायगडमधील (महडसह) दोन क्षेत्रांपैकी एक.
• क्रम (तिसरा वि. आठवा) व बांधकाम-वर्ष स्रोतांगणिक भिन्न आहेत — कोणतीही एक आवृत्ती अंतिम मानू नये.
• दर्शन-वेळा, यात्रा-तारखा व आरती-वेळापत्रक मंदिर समितीकडून तपासूनच प्रवास ठरवा.
• तारीख गल्लत टाळा: भाद्रपद गणेश चतुर्थी (सप्टें) ≠ अनंत चतुर्दशी (विसर्जन) ≠ माघी गणेश जयंती (जाने, माघ शु. चतुर्थी) ≠ मासिक संकष्ट/विनायक चतुर्थी.
• पानावर कॉपीराइट फोटो/लोगो वापरू नयेत व मंदिराशी कोणताही “अधिकृत संबंध” दावा करू नये.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

बल्लाळेश्वर पाली मंदिर कुठे आहे?

पाली गावी, ता. सुधागड, जि. रायगड (पिन ४१०२०५) — सरसगड किल्ला व अंबा नदीच्या परिसरात, सह्याद्रीच्या डोंगर-जंगलात वसलेले अष्टविनायक-क्षेत्र.

अष्टविनायकातील भक्ताच्या नावाचा गणपती कोणता?

पालीचा बल्लाळेश्वर — अष्टविनायकांतील एकमेव गणपती जो भक्ताच्या (बल्लाळ) नावाने ओळखला जातो.

बल्लाळेश्वराची कथा काय आहे? बल्लाळ कोण होता?

पल्लीपूर (पाली) येथील कल्याण वाणी व इंदुमती यांचा मुलगा बल्लाळ हा गणेशाचा निस्सीम बालभक्त होता. त्याच्या भक्तीवर प्रसन्न होऊन गणेशाने वर दिला व वचन दिले की हे स्थान भक्ताच्या नावाने — ‘बल्लाळ विनायक’ — प्रसिद्ध होईल. आवृत्त्यांत किरकोळ भेद आहेत.

धुंडी विनायक म्हणजे काय व त्याचे दर्शन आधी का घेतात?

बल्लाळ ज्या दगडाला गणेश मानून पूजत होता व जो त्याच्या वडिलांनी फेकून दिला, तो ‘धुंडी विनायक’ मानला जातो. परंपरेनुसार बल्लाळेश्वराच्या दर्शनाआधी धुंडी विनायकाचे दर्शन घेतले जाते.

बल्लाळेश्वर मंदिर कोणी बांधले?

मूळ लाकडी मंदिराचे नाना फडणीस यांच्या काळात (साधारण १७६०) दगडी मंदिरात रूपांतर झाले असे मानले जाते; काही स्रोत मूळ बांधणी मोरेश्वर विठ्ठल सिंदकर (१६४०) यांना देतात. नेमके वर्ष व बांधकार स्रोतांगणिक भिन्न आहेत.

पाली अष्टविनायकातील कितवा गणपती आहे?

गणेश पुराण व पारंपरिक यात्रा-क्रमानुसार साधारणतः तिसरा (मोरगाव → सिद्धटेक → पाली → महड); मराठी विश्वकोश मात्र ‘आठवा’ म्हणतो. क्रम परंपरेनुसार बदलतो.

पालीला मुंबई/पुण्याहून किती अंतर व कसे पोहोचावे?

काही स्रोतांनुसार मुंबई ~११० किमी व पुणे ~१२० किमी; खोपोलीहून ~१० किमी. ST बस व खासगी वाहनांनी येता येते. अचूक अंतर नकाशावर पडताळावे.

बल्लाळेश्वर मंदिराची दर्शन वेळ काय आहे?

अधिकृत ट्रस्ट-नोंदीनुसार साधारणतः पहाटे ५ ते रात्री १०:३० — मात्र उत्सव/हंगामानुसार बदलू शकते, म्हणून मंदिर समितीकडून तपासावी.

• अष्टविनायक
• औंढा नागनाथ
• भीमाशंकर
• गणपतीपुळे
• घृष्णेश्वर (वेरूळ)